Dit zijn zo maar wat reacties die ik op internet lees: ‘Mijn paard begon zo te schooien dat ik ben opgehouden met clickertraining’, ‘Hij wil alleen nog maar zijn kunstjes vertonen, dus ik ben streng tegen hem geweest zodat hij nu weer gehoorzaam is’ of ‘Ik ben gestopt met de snoepjes, ik click alleen nog maar als hij wat goeds doet en hij begrijpt het prima.’ Dat is jammer want wanneer positieve bekrachtiging (clicker training) goed wordt toegepast is het een machtig mooi trainingsinstrument. Hoe voorkom je dit soort problemen met je paard? Juist: door duidelijkheid te verschaffen over wat hij kan verwachten en wanneer.

Mogelijke oorzaken

Vier mogelijke oorzaken van dergelijke ongewenste neveneffect in clickertraining zijn:

  • De trainer is onduidelijk. Het paard begrijpt niet wanneer hij wél en wanneer hij geen click & bekrachtiging (versterker) kan verwachten
  • De timing van de click was onnauwkeurig waardoor er (onbedoeld en onbewust) gedrag is versterkt wat ongewenst is
  • Er is geen cue gekoppeld aan het gewenste gedrag, of
  • Het paard neemt aan dat iets een cue is terwijl dat niet zo is. Met andere woorden hij heeft een zelf een aanwijzing bedacht die een aankondiging is van een click & bekrachtiging.

Er zijn meer oorzaken die tot het te pas en te onpas vertonen van gedrag leiden, maar deze vier zie ik het vaakst voorkomen.

Trainer is onduidelijk

Het paard leert snel en de trainer wordt door de vorderingen van zijn paard positief bekrachtigd: ‘Wauw, wat leert mijn paard snel!’ De trainer is enthousiast en traint eigenlijk meer dan één gedrag per training. Het paard wordt ook super enthousiast van alle clicks en beloningen die hij ontvangt.

Door de clickertraining leert het paard dat hij invloed heeft op de clicks & bekrachtigers met zijn eigen gedrag: hij gaat meer gedrag vertonen waarvoor hij clicks en beloningen kreeg.

De volgende training heeft de trainer misschien iets anders in gedachten om te doen dan een herhaling van de vorige sessie, maar het paard wil zijn beloning verdienen en gaat eigen initiatief tonen in de hoop op iets lekkers. Dat heeft de vorige keer ook gewerkt, dus waarom nu niet?

Ineens wordt het gedrag ‘ongewenst’ in de ogen van de trainer en wordt het paard niet meer beloond. Het paard raakt in de war en gaat beter zijn best doen voor een beloning. Het soms wel en soms niet belonen van gedrag heet een ‘variabel beloningsschema’ en versterkt het gedrag juist. Lees meer over een variable beloningsschema op mijn Engelstalige blog.

Oplossing

Het paard snapt niet wanneer hij nu wel en niet ‘ge-clickertraind’ wordt. Met andere woorden hij denkt (hoopt) dat er altijd een kans is op het verdienen van een click en beloning. Dat is niet het geval. Soms heb je geen zin in een clickertraining sessie, je hebt geen paardensnoepjes op zak of ze zijn net op, of je wilt gewoon iets met je paard doen wat hij allang kent en goed kan (rijden). Clicker training wordt vooral gebruikt om nieuw gedrag aan te leren.

Geef je paard duidelijkheid door hem een speciaal signaal te geven dat betekent: de les begint en je kunt vanaf nu clicks en bekrachtigers verdienen. Ik noem het een ‘begin clickertraining-signaal’. Dat kan een auditieve cue zijn en tegen je paard zeggen ‘De les begint‘, ‘Let op, Paard‘ of even in je handen klappen. Je kunt ook kiezen voor een visuele cue zoals het omdoen van je heuptasje met voer. Kies voor een aanwijzing (cue) die altijd hetzelfde is.

Begin-clicker-sessie -signaal

Kies voor iets dat altijd aankondigt dat de clicker-sessie begint voor jouw paard. Loop je ook met je voertasje om je heup omdat je andere paarden traint of hou je hem om ook nadat de training is geëindigd, kies dan voor iets anders. Om dezelfde reden is het in je hand houden of presenteren van bijvoorbeeld je targetstick geen eenduidig signaal. Soms hou je hem in je hand om een andere reden, bv om hem weg te leggen.

Einde-clicker-sessie-signaal

Om dezelfde reden (duidelijkheid verschaffen) is het belangrijk een ‘einde-clicker-sessie-signaal in te voeren en consequent te gebruiken. Na dit signaal is alle kans op een click en beloning verkeken en heeft proberen geen enkele zin meer. Enkel nadat de trainer het ‘begin-clicker-sessie’-signaal geeft kan het paard weer clicks verdienen.

Hier twee videos waarin je duidelijk kunt zien wat mijn einde sessie signaal is: Mijn twee open handen laten zien en zeggen ‘All gone’.

Je kan ook duidelijk zien dat Kyra goed beseft dat speeltijd met mij over is en dat ze weer haar eigen ding kan doen, zonder iets goeds te moeten missen.

 

In de volgende blog ga ik dieper in op het belang van timing.

Sandra Poppema
Heb je hulp nodig met je paard? Boek dan kun je een online privé coaching sessie of een video beoordeling van jouw training. Galoppeer naar mijn website.
PS Kun je niet wachten om meer te lezen over de clickertraining, bezoek dan mijn Engelstalige blog.
Advertenties