Wanneer we in clickertraining spreken over shaping dan bedoelen we het vormen van een ‘nieuw’ gedrag door middel van clicker training.

Een shaping plan is een nauwkeurig opgeschreven trainingsschema waarin heel duidelijk elke afzonderlijke stap in de training wordt beschreven, welke criteria gehanteerd worden om naar de volgende stap te gaan, welke bekrachtigers er worden gebruiken en andere details waar de trainer vooraf over na moet denken om de training zo succesvol mogelijk te laten verlopen.Shaping plan_hippologic

Wat is shaping?

Shaping (‘vorming’) houdt in dat het eindgedrag wordt bereikt door het op te delen in zoveel mogelijk kleine stapjes. Meestal wordt met shaping ‘free shaping’ bedoeld: het dier is in vrijheid en heeft alleen de click en de bekrachtiger (bv de voedselbeloning) als aanwijzing voor wat hij moet doen. Net als in het spelletje ‘warmer-kouder’, maar dan alleen met ‘warmer’, wat ‘ja goed zo’ betekent.

Elk stapje op weg naar het gewenste gedrag wordt afzonderlijk getraind (geclickt en beloond). Een criterium wordt pas verhoogd als de vorige stap goed bevestigd is, bv na 3 succesvolle pogingen. Op deze manier kun je een complex gedrag stap-voor-step trainen.

Hoe gaat dit nu in zijn werk?

Shaping plan

Voor je begint met shaping van een nieuw gedrag moet je vooraf al een plan hebben. Op die manier voorkom je frustratie bij jezelf en je paard. Met een plan weet je immers vooraf al welke stappen je gaat oefenen én voor welk gedrag je je paard gaat clicken en bekrachtigen (belonen). Je hebt ook al bepaald wanneer je naar de volgende stap overgaat, bijvoorbeeld na 3 geslaagde uitvoeringen op een rij.

Doelgedrag opsplitsen

Het moeilijkste van shaping is het doelgedrag in kleine stappen te verdelen die gemakkelijk voor je paard te begrijpen zijn. In het Engels heet dit splitting (opsplitsen van gedrag). Het tegenovergestelde van splitting is lumping. Lumping betekent ‘samenklontering’ en daarmee wordt bedoeld dat de trainer de stappen te groot maakt.

Als je je doelgedrag niet goed genoeg opsplitst weet je paard niet wat de (logische) volgende stap is en daarmee kun je frustratie creëren. Als je paard het niet meer weet, is het lastig om zelf objectief en kalm te blijven of een pauze in te lassen.

Door het schrijven van een shaping plan, leer je het doelgedrag te splitsen in kleine stappen. Een superbelangrijke competentie in clickertraining. Hoe vaker je het doet, hoe gemakkelijker het wordt om je het doelgedrag op te splitsen.

Wat gebeurt er zonder shaping plan?

shaping lumping hippologicAls je niet weet ‘wat de volgende stap’ in je training is, loop je vast en is het veel moeilijker om te bepalen hoe je uit je frustratie of woede kan komen. Welke stap (de vorige of die daarvoor?) en wat was het criterium ook al weer?

Wanneer je succesvol bent in training maar je hebt je stappenplan niet uitgeschreven is het lastig om de volgende keer, bij een ander paard, weer net zo snel of sneller succesvol te zijn. Je kunt je niet alle stappen duidelijk herinneren als je het niet opschrijft.

Zonder shaping plan duurt het trainen van het doelgedrag veel langer (ik spreek uit ervaring).

Zonder shaping plan is het vele malen moeilijker om systematisch en doelgericht te trainen, je blijft te lang dezelfde criteria hanteren waardoor het paard zich gaat vervelen of het saai wordt voor jezelf. Je hebt geen idee waarom dat is.

4 Voordelen van een shaping plan

Samengevat zijn dit de voordelen van het maken van een shaping plan.

  • Duidelijkheid: de trainer weet precies voor welk gedrag hij wil gaan clicken/ bekrachtigen, wanneer hij de volgende stap gaat vragen en wat de volgende stap zal zijn
  • Voorkomen van frustratie en andere ongewenste emoties bij paard en trainer
  • Efficienter en sneller trainen van het doelgedrag
  • Gemakkelijker om andere paarden hetzelfde gedrag aan te leren omdat je elke stap al hebt doordacht en opgeschreven

Er is nog veel meer te vertellen over het maken van een shaping plan. Daarover een volgende keer meer.

Delen mag, graag zelfs!

Denk je dat deze blog ook andere mensen kan help deel hem dan op je social media. Click de “like”-button als je deze blog nuttig of leuk vindt. Op- en aanmerkingen ook welkom, ik lees alles!

HippoLogicSandra Poppema, BSc

Sandra leeft met haar gezin, haar kat en haar paard in Canada. Ze geeft online coaching, online clicker training cursussen en spreekt op grote en kleine evenementen over paardentraining.

My mission is to help equestrians create the relationship with their horse and the results in training they really, really, really want. I use 100% positive reinforcement, because I am always aiming for win-win.
Bezoek mijn website als je wilt weten hoe ik jou nog meer kan helpen met je paard.
Bezoek mijn Engelstalige blog waar ik vanaf 2014 tweemaal per week een blog over clickertraining op publiceer.